کاردرمانی جسمی به عنوان یکی از دو بخش خیلی مهم کاردرمانی خود بسیار گسترده و بخشهای مختلفی را تحت پوشش قرار خواهد داد. هر کدام از این بخشها میتوانند به تنهایی به عنوان یک تخصص جداگانه مطرح شوند.
در نظر داشته باشید که این تقسیم بندی به خاطر تخصصی شدن حوزه کاردرمانی جسمی است و در راستای مراجع محور بودن این رشته قرار دارد. کاردرمانی جسمی چه در کودکان، چه در بزرگسالان و چه در سالمندان هدف نهایی یکسانی دارند که رساندن فرد به حداکثر استقلال ممکن است. بنابراین تفاوت آنها بیشتر به نوع تمرینات و تکنیکهای درمانی مربوط خواهد شد. کاردرمانی جسمی را میتوان به سه نوع زیر تقسیمبندی کرد:
کاردرمانی جسمی کودکان و نوجوانان
کاردرمانی جسمی کودکان بخشی از کاردرمانی است که بر کودکان و نوجوانانی که با چالشهای مربوط به رشد حرکتی، شرایط مادرزادی یا آسیبهای اکتسابی مواجه هستند، تمرکز دارد. این افراد عموما از همان بچگی و نوزادی مشکلاتی را تجربه خواهند کرد و از آنجایی که توانایی بیان مشکلات خود را ندارند، درک و فهمیدن مشکلات آنها نسبت به بزرگسالان سختتر خواهد بود. همچنین این افراد عموما به خدمات زودهنگام نیاز خواهند داشت. چرا که بسیاری از اختلالات دوران کودکی در سنین پایینتر بهتر به درمان جواب خواهند داد. از طرفی دیگر بازی درمانی تکنیک مورد استفاده برای کودکان است که در بزرگسالان با روشهای دیگر جایگزین خواهد شد.
بخش جسمی کاردرمانی کودکان تلاش میکند که فرد را به رشد طبیعی و همگام با همسالان خود برساند. به این منظور تمرکز خاصی بر طی کردن به موقع مراحل رشد حرکتی خواهند داشت. برای نمونه کودکی که مرحله گردن گرفتن را طی نکرده است در نشستن و همچنین ایستادن هم به مشکل خواهد خود. بنابراین با طی کردن مراحل رشد پایینتر، فرد راحتتر میتواند به مراحل بالاتر برسد. کنترل رفلکسهای نوزادی، رشد مهارتهای حرکتی درشت و ریز از دیگر اهداف مهم کاردرمانی جسمی کودکان است.
کاردرمانی جسمی بزرگسالان
بخش دیگری از کاردرمانی جسمی به درمان اختلالاتی میپردازد که در دوران بزرگسالی بروز پیدا خواهند کرد. برای نمونه ام اس یا سکته مغزی عموما در بزرگسالی خود را نشان خواهند داد. به دلیل اینکه این افراد عموما قبل از آسیب توانایی انجام بسیاری از کارها را داشتهاند، کاردرمانی بیشتر اهداف خود را مبتنی بر بازیابی تواناییهای از دست رفته قرار خواهد داد. مثلا برای این افراد خیلی مهم است که بتوانند رانندگی کنند یا بتوانند فعالیتهای مربوط به کار خود را مجددا انجام دهند. در نظر داشته باشید که این افراد معمولا مشکلات روحی مانند افسردگی را نیز تجربه خواهند کرد. بنابراین لازم است که به این جنبه هم توجه لازم نشان داده شود.
کاردرمانی جسمی سالمندان
با بالا رفتن سن بیماریها و مشکلات زیادی خود را نشان خواهند داد. تغییرات دژنراتیو خود را نشان میدهند و عضلات و توان فرد تحلیل خواهد رفت. به گونهای که فرد اگر بیماری خاصی را هم تجربه نکند، باز هم ممکن است تواناییهایش کاهش پیدا کند. علاوه بر آن برخی از بیماریها هم ممکن است بروز پیدا کنند. برای نمونه پارکینسون بیشتر در افراد سالمند خود را نشان خواهد داد. همچنین زمین خوردن نگرانی قابل توجهی برای سالمندان است که اغلب منجر به آسیب دیدگی و از دست دادن استقلال میشود. بنابراین باید کاردرمانگران استراتژیهایی را برای مقابله با این موضوع توسعه دهند.
کاردرمانی جسمی سالمندان چندین هدف مختلف را دنبال خواهد کرد. جلوگیری از بدتر شدن مشکلات فرد اولین هدف کاردرمانی است و سپس کاردرمانگران تلاش خواهند کرد که تواناییهای از دست رفته فرد را بازیابی کنند. در صورتی که این اهداف قابل دسترسی نباشند کاردرمانگران روشهای جبرانی را به فرد آموزش داده و با تغییر شرایط و محیط تلاش میکنند استقلال فرد را تا جای ممکن حفظ نمایند.